Η Σαρακατσάνα, Εικόνα και Λόγος

Ανθολόγιο κειμένων και Φωτογραφικό Λεύκωμα αφιερωμένο στη Σαρακατσάνα γυναίκα εκδόθηκε πρόσφατα, με χορηγία της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και με πρωτοβουλία της Γενικής Γραμματέως Ευγενίας Τσουμάνη, από την Αδελφότητα των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου.

Το έργο θα παρουσιασθεί στην αίθουσα της Εταιρείας Ηπειρωτικών Μελετών (ΕΗΜ) αύριο, Τετάρτη στις 7 μ.μ. από την Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη Διευθύντρια του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, τον Γεώργιο Καπρινιώτη Φιλόλογο Επίτ. Σχολικό Σύμβουλο και την Μαρίνα Βρέλλη- Ζάχου Αν. Καθηγήτρια Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Χαιρετισμό θα απευθύνει η Γενική Γραμματέας Ισότητας του Υπουργείου Εσωτερικών, κα Ευγενία Τσουμάνη.

Βασικό συστατικό του βιβλίου οι σπάνιες παλαιές φωτογραφίες που περιέχει, και με θεματική ευρύτητα η οποία καλύπτει όλους τους τομείς της προσφοράς, της θέσης και της δράσης της Σαρακατσάνας.

Οι φωτογραφίες αυτές, ερασιτεχνών φωτογράφων οι περισσότερες, ανώνυμων δημιουργών αλλά και μελετητών της Σαρακατσάνικης ζωής, ασπρόμαυρες αποτυπώσεις του παρελθόντος, παρέχουν αξιόπιστες πληροφορίες και τελικά προσφέρουν θετική γνώση σχετικά με τη ζωή των Σαρακατσάνων, τη θέση και τον ρόλο της γυναίκας σ’ αυτήν.

Πηγές : Ιστολόγιο Λίγα απ' όλα & εφημερίδα Πρωϊνός Λόγος

Παρουσιάστηκε στην Αθήνα το βιβλίο του Ευριπίδη Μακρή "Οι Σαρακατσάνοι της Βουλγαρίας"

ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΟΙ ΤΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑΣ
Ατόφια επί δύο αιώνες διατηρούν παράδοση και ελληνική γλώσσα!

Μπορεί οι πρόγονοί τους να έφυγαν πριν από 200 χρόνια από την πατρώα ελληνική γη της Ηπείρου, της Θεσσαλίας και της Στερεάς Ελλάδας, από τα βουνά της Πίνδου και των Αγράφων οι σημερινοί όμως απόγονοί τους δεν έπαψαν στιγμή να διατηρούν ατόφια τη Σαρακατσάνικη παράδοση και αναλλοίωτη την Ελληνική γλώσσα. Μας το διαβεβαιώνει μέσα από τις σελίδες του ομότιτλου βιβλίου του για τους Σαρακατσάνους της Βουλγαρίας ο Γιαννιώτης εκπαιδευτικός, ερευνητής, ιστορικός, λαογράφος και πολυγραφότατος συγγραφέας Ευριπίδης Π. Μακρής.

Η παρουσίαση του σπουδαίου πονήματος πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στην Αθήνα στην αίθουσα εκδηλώσεων της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος, η οποία φιλοξένησε την εκδήλωση.

Μια εκδήλωση - φόρος τιμής και αναφοράς στους απανταχού Σαρακατσάνους και ιδιαίτερα σ’ αυτούς που ζουν και δημιουργούν σήμερα στη γείτονα χώρα. Το έργο τιμά και το συγγραφέα, στις φλέβες του οποίου κυλάει γνήσιο Σαρακατσάνικο αίμα και ο οποίος μέχρι τα 22 του χρόνια έζησε σε στάνες νομάδων που υπήρξαν και οι γονείς του.

Μετά από κοπιαστική δουλειά, πολλά ταξίδια, συγκέντρωση διάσπαρτων στοιχείων, μαρτυριών, εγγράφων, συνεντεύξεων και συμμετοχή σε ημερίδες, συνέδρια και ομιλίες ο συγγραφέας παρέδωσε στους Σαρακατσάνους, τους Έλληνες και την Ιστορία ένα πόνημα επιστημονικά τεκμηριωμένο και αντικειμενικά δοσμένο για τον ξεριζωμό, την αποκοπή και τους λόγους που οδήγησαν μεγάλη μερίδα των Σαρακατσάνων στην οροσειρά και την κοιλάδα του Αίμου προς την πλευρά της Βουλγαρίας.

Αδιάψευστα και αναμφισβήτητα επίσημα έγγραφα καταγράφουν και μαρτυρούν το διάβα των συμπατριωτών μας στην όμορη χώρα την εποχή κατά την οποία βρισκόταν και η ίδια υπό οθωμανική κατοχή, τη συγκρότηση αμιγών χωριών από τους ίδιους, την προέλευσή τους, τις οικογενειακές ρίζες στην πατρώα Ελληνική γη, το ρίζωμά τους μακριά από τις πατρογονικές εστίες, την προσφορά τους στην ντόπια οικονομία και κοινωνία και τη χαριστική βολή που δέχτηκαν από το Βουλγαρικό κράτος το 1958, όταν κρατικοποιήθηκαν τα κοπάδια τους, γεγονός που στάθηκε αφορμή να καταργηθούν συνήθειες νομαδικής ζωής εκατοντάδων χρόνων.

Παρ’ όλα αυτά όμως, εξακολουθούν να διατηρούν αρκετά από τα παλιά τους έθιμα, αλλά πρωτίστως άριστες σχέσεις με τους αδελφούς Σαρακατσάνους της κοιτίδας τους στην Ελλάδα. Μιας σημαντικής και δυναμικής μερίδας του λαού μας που τόσα έχουν προσφέρει και προσφέρουν στον τόπο μας.

Στην επιτυχημένη από πλευράς συμμετοχής και παρουσίασης του βιβλίου εκδήλωση χαιρέτισαν εκ μέρους των συνδιοργανωτών ο Έφορος Τύπου της Πανηπειρωτικής κ. Κ. Κωνής, ο πρόεδρος της Αδελφότητας των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου κ. Δ. Λ. Τάγκας και ο πρόεδρος του Πανελλαδικού Συλλόγου Σαρακατσαναίων Αθηνών-Πειραιώς κ. Γ. Τιμπαλέξης.

Επίσης ο βουλευτής Β’ Αθηνών και Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας κ. Λ. Ζαγορίτης, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στην ίδια εκλογική περιφέρεια, πρώην υπουργός Παιδείας κ. Π. Ευθυμίου και ο πρωη αντιπρόεδρος της Βουλής, πρόεδρος του ΕΛΓΑ κ. Ν. Κατσαρός.

Για το περιεχόμενο του βιβλίου, τη σπουδαιότητα, τη χρησιμότητα και το έργο του συγγραφέα μίλησαν ο καθηγητής Λαογραφίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης και ο καθηγητής Φιλολογίας κ. Θεόδωρος Γόγολος. Τέλος τη μαρτυρία του και τις ευχαριστίες προς όλους όσοι τον βοήθησαν στην περάτωση του έργου του, καθώς και προς τους οικοδεσπότες και τους παρευρισκόμενους κατέθεσε ο συγγραφέας.

Την παρουσίαση συντόνιζε η δημοσιογράφος κ. Ελένη Ζήγου.

Πηγή : ΠΡΩΙΝΟΣ ΛΟΓΟΣ

Η παρουσίαση έγινε Τετάρτη 4 Μαρτίου 2009 και συνδιοργανώθηκε από την Πανηπειρωτική Ομοσπονδία Ελλάδος τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ηπειρωτών Αθήνας και τον Πανελλαδικό Συλλογο Σαρακατσαναίων Αττικής και Πειραιώς.

Φλάμπουρο 2008 στο Καζανλάκ Βουλγαρίας

Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το τελευταίο φύλλο (35) της εφημερίδας " Τα Σαρακατσάνικα Χαιρετήματα " που εκδίδει η Αδελφότητα Ηπειρωτών Σαρακατσάνων της Αθήνας και που είναι αφιερωμένο στους Σαρακατσαναίους της Βουλγαρίας.

Δύσκολο να περιγραφούν κάποια συναισθήµατα στο χαρτί. Πολύ δύσκολο ωs αδύνατο να περιγράψειs τη συγκίνηση που µαs προκάλε­σαν δύο κοριτσάκια, ηλικίας γύρω στα εφτά-οχτώ χρονών, στο Καζανλάκ της Βουλγαρίαs όταν απάγ­γειλαν σε άπταιστα ελληνικά, και µε προφορά που τουλάχιστον η δική µας γενιά δεν άκουσε. Ήταν ίσως η προφορά των γιαγιάδων µας, και βάλε ακό­µα προς τα πίσω.

Tίνους είν' ου φλάμπουρας,
τ' άξιου κι του κόκκιvου, κι του κατακκόκινου ...

Απαγγελία όχι πλαστή, ηθoποιήστικn. Έβγαινε µέ­σα απ' την ψυχή τους, το 'νιωθαν.

Αναρωτιόνταν πραγµατικά µε αγωνία ποιανού εί­ναι ο φλάµπουραs και έδιναν, ταυτόχρονα, υπόσχεση πως όσο αυτά τα παιδιά ράβουν το φλάµπουρα δασιά, δεν πρόκειται να τον ξεκλiσoυν τα κλαριά, όσεs ράχεs και βουνά να γύρει, και η παράδοση θα κρατιέται ακόµα ζωντανή, παρά τις όποιεs δυσκολίες και προκλήσεις συναντήσει. Το ίδιο και αργότε­ρα, όταν άλλα συνομήλικά τους, καθισµένα σταυρο­πόδι "σύβαζαν" τα παιδιά τους και εύχονταν στο "σι­µπέθερου" "να μας πρoυκόψουν κι στα μ'κρότιρα". Σαν να κρυφάκουγες παλιοκαιρίσιους γέροντες να κουβεντιάζουν!!!

Τεράσπα και µε δυσκολίες η προσπάθεια που καταβάλλει η Οµοσπονδία των Πολιτιστικών και Εκπαιδευτικών Συλλόγων Σαρακατσαναίων Βουλγαρίας (ΟΠΕΣΒ) να κρατήσει ζωντανή τη γλώσσα και την παράδοση αλλά και να τη µεταλαµπαδεύσει στις επόµενεs γενιές. Ήταν µια πραγµατικά συγκινητική εµπειρία.

Από όλα τα µέρη της Βουλγαρίαs, περισσότεροι από δέκα σύλλογοι πήραν µέροs στο Λαογραφικό φεστιβάλ «Φλάµπουρο 2008», συµµετέχοvτας µε τα χορευπκά τους τα οποία ήταν κuρίωs µικρών παι­διών. Η εκδήλωση οργανώθηκε από την ΟΠΕΣΒ (πρόεδροs Κ. Kίτσος) και τον Σύλλογο Σαρακατσα­ναίων Καζανλάκ σrnν κατάµεστη αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων της πόλns, σrnν κοιλάδα των Ρό­δων και των Θρακών Βασιλέων, κοντά σrn Στάρα Ζαγορά.

Ο Μενέλαος Λουντέμης στα Σαρακατσάνικα τσελιγκάτα

Ο Μενέλαος Λουντέμης, γεννήθηκε το 1912 στο Χωριό Αγία Κυριακή της Μικρασιατικής Γιάλοβας. Η οικογένεια του ήταν εύπορη αλλά ερχόμενη στην Ελλάδα με την ανταλλαγή των πληθυσμών ξέπεσε απότομα σε κατάσταση έσχατης φτώχιας. Ήταν το μοναδικό αγόρι από τα πέντε παιδιά της οικογένειας του Γρηγόρη Μπαλάσογλου (που στον Εξαπλάτανο έγινε Βαλασιάδης) και της Δόμνας Τσιφλίδη. Ξεριζωμένος από την Μικρασιατική πατρίδα εγκαταστάθηκε με την οικογένεια του στον Εξαπλάτανο της Αριδαίας, μετά από μια σύντομη διαμονή στην Αίγινα και έπειτα στην Έδεσσα. Φοίτησε στο 6τάξιο γυμνάσιο της Έδεσσας από το 1925 μέχρι τον Γενάρη του 1929 οπότε όντας μαθητής της Δ’ τάξης αποσύρθηκε. Μικρός μαθητής 15χρονο γυμνασιόπαιδο, στις καλοκαιρινές διακοπές του σχολείου ανέβαινε τα καλοκαίρια του 1926, 1927 και 1928 στα καλύβια κι έκανε το δάσκαλο άλλοτε στου Καραφυλλιά στην Μπλάτσα κοντά στο παλιό χωριό Πευκωτό-Αριδαίας και άλλοτε στου Χύτα στην Τζένα πάνω από το χωριό Νότια. Οι Σαρακατσαναίοι ακόμα θυμούνται τον δάσκαλο, το κουτσό παλικαράκι. Εκεί γνώρισε τη βουνίσια ζωή τους και εμπνεύστηκε τα διηγήματα της συλλογής «Γλυκοχάραμα» που κυκλοφόρησε τις συννεφιασμένες μέρες της Γερμανικής Κατοχής το 1944. Μαθητές του ήταν τα αδέρφια Γεώργιος, Αντρέας και Δημήτρης παιδιά του Δρόσου Καραφυλλιά από τα Γιαννιτσά.

Η συλλογή περιέχει πέντε διηγήματα. Τα δύο η «Λιέν» και το «Φονικό» είναι άσχετα με τους Σαρακατσαναίους και αναφέρονται το πρώτο στην περιοχή του Βόλου και το δεύτερο παρουσιάζει μια ερωτική ιστορία σ’ ένα χωριό. Τα υπόλοιπα τρία, το ομότιτλο «Γλυκοχάραμα» το «Τσιμπούσι του γέρο Λια» και ο «Πριόβολος» αναφέρονται στη ζωή των Σαρακατσαναίων όπως την έζησε ο ίδιος.

Στο «Γλυκοχάραμα» ο γέρο-Μάιτας είναι ο Μάττας, που έβοσκε τα πρόβατα στο τσελιγκάτο του Πασα-Γιώργη Καραφυλλιά στην Μπλάτσα. Η κόρη του που ήταν πραγματικά φυματική, κλέφτηκε με φυματικό, που είχε βγει στα βουνά για ανάρρωση, και γι αυτό τρελάθηκε ο γέροντας. Η Πόρδο - Πανάγιω είναι η Παναγιώτα Μπιζίκη, ο Μανώλης είναι ο Μανωλής.

Στο «Τσιμπούσι» αναγνωρίζεται ο Δρόσος Καραφυλλιάς και ο τσέλιγκας με τις έξι κόρες είναι ο Στέργιος (Τσάμης) Καραφυλλιάς αδερφός του Πασα-Γιώργη και του Δρόσου. Στον «Πριόβολο» ο συγγραφέας αν και παραλλάσσει με τέχνη τα ονόματα, αναγνωρίζονται ο Θανάσης Μπιδικλής, που είναι ο Θανάσης Μπιζίκης, ο «Βλοιοβαγγέλης» που είναι ο Βαγγέλης Γάκης, ο Ζήσης Πατακιούτης που είναι ο Χύτας και ο Μήτρο-Κεχαγιάς ο φτωχός τσομπάνος, που βρήκε χρήματα και τον αποκαλούσαν έτσι ειρωνικά. Όλοι οι παραπάνω ήταν τσομπαναραίοι ή «σμίκτες» στο τσελιγκάτο του Χύτα στην Τζένα.

Τα παραπάνω στοιχεία, όπως το στέκι των Σαρακατσαναίων, τα βοσκοτόπια, που αναφέρει, τα ονόματα, που σκόπιμα παραλλάσσει και οι ιστορίες, που διαδραματίζονται με σιγουριά μας οδηγούνε να βρούμε τον τόπο, που περιγράφει ο συγγραφέας και είναι τα βουνά της Αλμωπίας (Καρατζόβας) και οι Σαρακατσαναίοι στα χρόνια 1926-29.

Στα ακόλουθα χρόνια, ο Λουντέμης για την επιβίωσή του αφού διέκοψε το γυμνάσιο αναγκάστηκε να δουλέψει σαν λαντζιέρης, λούστρος ψάλτης, υπάλληλος γραφείου και αρχιεργάτης σε τεχνική εταιρεία στα τεχνικά έργα του Γαλλικού ποταμού στον νομό Κιλκίς. Εκεί γύρω στο 1930 εμπνεύστηκε το μυθιστόρημα «Αγέλαστη Άνοιξη» στο οποίο περιγράφει την ζωή των κατοίκων στα χωριά της περιοχής Γουμένισσας - Αξιούπολης - Πολυκάστρου. Ακολούθως αναφέρεται στην αποξήρανση της λίμνης Αματόβου Αξιούπολης που βρίσκονταν κατά μήκος της κοιλάδας του Αξιού και την οικολογική καταστροφή. Σε ένα διπλανό χωριό κοντά στην λίμνη, το «Ξεχασμένο» όπως το ονομάζει λόγω της κρατικής αδιαφορίας, τον βρίσκει ο Σαρακατσάνος τσέλιγκας Μήτρο - Κεχαγιάς (πρόκειται μάλλον για τον Μήτρο Γουλή από τον οικισμό των Γουλαίων που σήμερα ονομάζεται Νέο Συρράκο) που έψαχνε για δάσκαλο. Με πολύ προσπάθεια τον πείθει να κάνει τον δάσκαλο για όλους τους μήνες του χρόνου και όχι μόνο για τους θερινούς μήνες στο τσελιγκάτο του Καραφυλλιά, στο οποίο πρέπει να πέρασε καλά και γι’ αυτό θέλησε να ξαναπάει.

Το χωριό, όπου έκανε τον δάσκαλο το ονομάζει Αξιοκώμη και προφανώς πρόκειται για το σημερινό Αξιοχώρι που βρίσκεται πάνω σε ένα λόφο και δίπλα στα κτήματα των Γουλαίων (Νέο Συρράκο) και Φλωραίων (Βακούφ). Από τα ονόματα των κατοίκων που αναφέρει (Παγώνης, Μήτρο – Κεχαγιάς, Ζουγράφω, Γιαννακός κ.α.) θα πρέπει να ήταν οικισμός παραχειμαζόντων Σαρακατσαναίων σε ιδιόκτητες-αγορασμένες εκτάσεις βοσκοτόπων.

Στο σχολείο εφαρμόζει νέες παιδαγωγικές μεθόδους (κατάργηση της βέργας, δημιουργία βιβλιοθήκης κ.α.) και κερδίζει την εμπιστοσύνη των μαθητών του. Οι τσελιγκάδες όμως προσκολλημένοι στις παλαιές αντιλήψεις ήθελαν το δάσκαλο με γραβάτα, αυστηρό και με τη βέργα στο χέρι να τον φοβούνται οι μαθητές του. Μηχανεύτηκαν πολλούς τρόπους για να τον διώξουν, μα δεν τα κατάφεραν. Οι τσελιγκάδες όμως δεν ησύχαζαν. Δύο από αυτούς πηγαίνουν στην Θεσσαλονίκη στον «δασκαλοδάσκαλο», όπως ονομάζει τον επιθεωρητή θα λέγαμε σήμερα και ζητούν την αποπομπή του. Αποστέλλονται στο χωριό οι γνωστοί αργότερα για τις «προοδευτικές» τους ιδέες παιδαγωγοί Αλέξανδρος Δελμούζος και Μίλτος Κουντουράς, οι οποίοι αντί να τον αποπέμψουν του δίνουν συγχαρητήρια για το έργο του και τον προτρέπουν να γράφει διαβλέποντας το λογοτεχνικό του ταλέντο.
Στο διάστημα της παραμονής του γνώρισε τα ήθη και τα έθιμα και γενικότερα την ζωή των κατοίκων (μονίμων και Σαρακατσαναίων), τα οποία κατέγραψε στο βιβλίο του όπως για παράδειγμα τα έθιμα του γάμου (φλάμπουρο, τραγούδια κλπ). Στο τέλος του καλοκαιριού παρά την επιμονή των μαθητών και φίλων του να παραμείνει για άλλη μια χρονιά τους αποχαιρέτησε και έφυγε.

Το 1932 έφυγε οριστικά από το χωριό του τον Εξαπλάτανο και με μια βαλίτσα γεμάτη χειρόγραφα, ποιήματα, διηγήματα, μυθιστορήματα και θεατρικά έργα πήγε αρχικά στην Κοζάνη, αργότερα στον Βόλο με κάποιο θεατρικό θίασο και τέλος στην Αθήνα όπου γνωρίζεται με τον καθηγητή της Φιλοσοφικός Σχολής Νικόλαο Βέη, με την μεσολάβηση του οποίου παρακολούθησε σαν ακροατής όλα τα μαθήματα της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών επειδή δεν είχε τα τυπικά προσόντα για την εγγραφή του στο Πανεπιστήμιο. Σωματικά ήταν αδύναμος, ελαφρά κουτσός με ωραίο πρόσωπο. Ήταν όμως προικισμένος με γνήσιο πολύπλευρο ταλέντο και ισχυρή θέληση. Δούλεψε κάτω από δύσκολες συνθήκες. Γνώρισε διώξεις δυσκολίες, ζωή από παρανομίες, αρρώστιες, δίκη για εσχάτη προδοσία, καταδίκη σε θάνατο και δεκαοκτώ χρόνια αναγκαστικής εξορίας στην Ρουμανία, απ’ όπου νοσταλγούσε πάντα την πατρίδα.

Ο θάνατός του ήταν ξαφνικός και γρήγορος. Πέθανε από καρδιακή προσβολή στις 22 Ιανουαρίου του 1977, μόλις ένα χρόνο από την επιστροφή του στην Ελλάδα. Ενταφιάστηκε στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών. Μοναδική απόγονός του είναι η κόρη του Μυρτώ που ζει στην Αθήνα.

Τιμήθηκε με το μέγα βραβείο Πεζογραφίας το 1938 και με τη Χρυσή Δάφνη Πανευρώπης στο Παρίσι το 1951. Στο Βουκουρέστι όπου έζησε εξόριστος τιμήθηκε με την ανέγερση Λουντέμιου Μεγάρου.

Απόσπασμα απο άρθρο της εφημερίδας «Τα Σαρακατσάνικα Χαιρετήματα» που εκδίδει η Αδελφότητα των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου.

Για συνδρομές και πληροφορίες : Ζήνωνος 30, 3ος όροφος, Τ.Κ. 10437 - τηλ. : 2105240777, φαξ : 2105240109

Γράφει ο Ιωάννης Θ. Κουτσοκώστας υποδιευθυντής ΑΤΕ Γιαννιτσών

ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ "ΜΝΗΜΗ ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗ" ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΗΠΕΙΡΩΤΩΝ ΣΑΡΑΚΑΤΣΑΝΑΙΩΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Διακόσια χρόνια από το μαρτυρικό θάνατο του Κατσαντώνη. Ως ελάχιστο φόρο τιμής σε έναν από τους πρωτεργάτες και πρωτομάστορες της Ελευθερίας η Αδελφότητα των Ηπειρωτών Σαρακατσαναίων της Αθήνας επανεξέδωσε δυο από τις παλαιότερες βιογραφίες του σε ένα βιβλίο με τίτλο «Μνήμη Κατσαντώνη». Δύο αξιολογότατες εργασίες, σπάνιες και δυσεύρετες. Ο «Βίος του Κατζαντώνη», του Επαμεινώνδα Φραγγίστα, η οποία είναι η πρώτη βιογραφία του Κατσαντώνη και εξακολουθεί να παραμένει από τις πληρέστερες, εκδόθηκε το 1862 στην Αθήνα και ο συγγραφέας της στηρίχθηκε στις αφηγήσεις του πατέρα του που ήταν από τα πρωτοπαλίκαρα του Κατσαντώνη. Η δεύτερη, του Eugene Yemeniz, αμετάφραστη μέχρι σήμερα, δύσκολα τη συναντάς στην ελληνική βιβλιογραφία. Εκδόθηκε στο Παρίσι το 1869 με βάση ένα ταξίδι που ο ίδιος έκανε το 1852 στα ’γραφα από το Μεσολόγγι. Η εργασία του Eugene Yemeniz θα μπορούσε να θεωρηθεί από τις πιο αυθεντικές βιογραφίες του Κατσαντώνη, καθώς ο ίδιος συγκέντρωσε πληροφορίες από τους αγωνιστές του ασκεριού του ήρωα και ιδιαίτερα από τον Καραγιαννάκη από τον οποίο φιλοξενήθηκε παραμένοντας για πολλές μέρες στα Αγραφιώτικα βουνά. Η βιογραφία του Κατσαντώνη είναι τμήμα του βιβλίου του Eugene Yemeniz «Scenes et recits des Guerneres de L' Independence, Grece moderne» το οποίο περιέχει επίσης τις βιογραφίες του Οδυσσέα Ανδρούτσου, του Αλέξανδρου και Δημήτριου Υψηλάντη, του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου και αναφέρεται επιπλέον στην αγροτική περιοχή της Ελλάδας καθώς και στη Μάνη και τους Μανιάτες. Παρά την ύπαρξη αρκετών μελετών για τη ζωή και τη δράση του Κατσαντώνη, οι βιογραφίες αυτές παραμένουν από τις σημαντικότερες γιατί συντάχθηκαν με βάση αξιόπιστες πληροφορίες συναγωνιστών του Κατσαντώνη και ύστερα από επιτόπια έρευνα χρονικά πολύ κοντά στον ήρωα. Σημειώνουμε ότι το έργο του Επ. Φραγγίστα είχε εκδοθεί και το 1963 με επιμέλεια και σχόλια του Πάνου Ι. Βασιλείου, εκατό χρόνια μετά την αρχική του έκδοση, αλλά σε γλώσσα δημοτική με σκοπό σύμφωνα με την άποψή του «να το ελαφρύνει από το βάρος της καθαρεύουσας». Εμείς επιλέξαμε να επανεκδώσουμε αυτούσιο το αρχικό κείμενο παρότι υπήρχε κίνδυνος η χαριτωμένη καθαρεύουσα του συγγραφέα με τις συχνές λυρικές εξάρσεις της να μη γίνει κατανοητή στο ευρύ κοινό. Προτιμήσαμε να μη θίξουμε το κείμενο του Επ. Φραγγίστα διατηρώντας ακόμα και τις όποιες ανορθογραφίες. Το πλαισιώσαμε μόνο με κάποιες σημειώσεις, λεξικολογικές κυρίως και ερμηνευτικές. Στην εργασία του Eugene Yemeniz υπάρχουν αρκετά δημοτικά τραγούδια, πολλά από τα οποία ήταν δικής του καταγραφής, και τα οποία δεν ήταν εύκολο να βρεθούν ούτε στις παλαιότερες συλλογές. Σε όσα από αυτά παραπέμπει ο ίδιος σε γνωστές παλιές συλλογές έγινε καταγραφή από τις οικείες συλλογές. Για όσα όμως είναι δική του καταγραφή και είναι δύσκολο να μεταφρασθούν τηρώντας το μέτρο, χρησιμοποιήθηκαν οι πιο κοντινές παραλλαγές ως προς το περιεχόμενο που βρέθηκαν σε συλλογές δημοτικών τραγουδιών. Από τη θέση αυτή ευχαριστούμε θερμά την κ. Λένα Τσουμάνη-Γιαννάκη, Πτυχιούχο της Γαλλικής Φιλολογίας, η οποία αφιλοκερδώς μετέφρασε για την Αδελφότητά μας το έργο του Eugene Yemeniz. Ευχαριστούμε επίσης τον ζωγράφο Βαγγέλη Κουμπή, Αντιστράτηγο ε.α. ο οποίος φιλοτέχνησε την μακέτα του εξωφύλλου. Τέλος ευχαριστούμε θερμά τον Διονύση Μαυρόγιαννη, Καθηγητή Κοινωνιολογίας πρ. πρύτανη Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης για την οικονομική του συνεισφορά προκειμένου να πραγματοποιηθεί η έκδοση. Πιστεύοντας ότι η επανέκδοση των δύο εργασιών σε ένα τόμο αποτελεί ουσιαστική συνεισφορά στην ιστοριογραφία που αφορά τον Κατσαντώνη τις παραδίδουμε στο κοινό ζητώντας την επιείκειά του για ενδεχόμενα λάθη ή παραλήψεις. Το βιβλίο «Μνήμη Κατσαντώνη» θα διατεθεί δωρεάν την ημέρα οργάνωσης της εκδήλωσης προς τιμή του Κατσαντώνη στα Γιάννινα (13/9)

Για όποιον θέλει να αποστείλουμε το βιβλίο ( Τιμή 10 Ευρώ) το τηλέφωνο της Αδελφότητας είναι 210 5240777.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Αδελφότητας

Πηγή : www.sarakatsanos.gr (η δημοσίευση του Δημήτρη Τάγκα από την Αδελφότητα των εν Αθήναις Σαρακατσαναίων Ηπείρου)